İzmir’in Seferihisar ilçesine bağlı Sığacık’ta bulunan Teos Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kazı ve restorasyon çalışmaları, antik dünyanın yönetim, eğitim ve kültür yaşamına ilişkin önemli veriler sunuyor. Binlerce yıl önce Akdeniz dünyasının önemli ticaret ve düşünce merkezlerinden biri olan İonia'nın 12 kent devletinden Teos'ta, kentin merkezindeki yaklaşık 2 bin 200 yıllık meclis binası ve çevresindeki yapılar titizlikle inceleniyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi adına 2010 yılından bu yana yürütülen çalışmalar, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin maddi katkılarıyla sürdürülüyor. Antik kentin en iyi korunmuş kamu yapılarından biri olan meclis binasında ele geçen yazıtlar, yapının yalnızca danışma meclisi toplantıları için kullanılmadığını, aynı zamanda eğitim ve kültür faaliyetlerine de ev sahipliği yaptığını gösteriyor.
800 kişilik meclis binasında eğitim ve sınavlar
Yaklaşık 800 kişilik kapasiteye ve 17 sıra oturma basamağına sahip meclis binasında, bir zamanlar kentin geleceğinin tartışıldığı ve kralların taleplerinin görüşüldüğü biliniyor. 1960’lı yıllarda yalnızca birkaç basamağı görünür durumda olan yapı, 2010 yılında başlatılan sistemli çalışmalarla mimari bütünlüğüne kavuşturuldu. Kazı ekibi tarafından güney ve kuzey analemma duvarları ile oturma basamakları ele alınarak restorasyon büyük ölçüde tamamlandı.
Teos Kazı Başkanı Prof. Dr. Musa Kadıoğlu, antik dönemin eğitim sistemine ışık tutan Polythros Eğitim Vakfı yazıtlarına dikkat çekerek, yaklaşık 2 bin 200 yıl önce varlıklı bir hayırseverin bağışıyla kız ve erkek çocukların eğitim almasının desteklendiğini belirtti. Yazıtlara göre öğrencilere okuma, yazma, edebiyat, müzik derslerinin yanı sıra beden eğitimi ve savaş talimleri de veriliyordu. Ayrıca öğrencilerin müzik ve temel bilgi sınavlarının bu meclis binasında yapıldığı, öğretmenler arasında en yüksek maaşı ise telli çalgıları öğreten müzik öğretmenlerinin aldığı tespit edildi.
Diplomatik ilişkiler ve değerli mermerler
Meclis binası, kentin iç yönetiminin yanı sıra Hellenistik dönemin güçlü krallıklarıyla kurulan diplomatik ilişkilere de sahne oldu. Seleukos Kralı III. Antiokhos’un Teos’a özerklik ve vergi muafiyeti gibi ayrıcalıklar tanırken, bronzdan yapılacak heykelinin meclis binasına dikilmesini ve her yıl meyvelerle süslenmesini talep ettiği yazıtlarla belirlendi.
Antik çağda değerli taş ocaklarıyla da tanınan Teos'un koyu renkli damarlarıyla bilinen ve 'Lucullus' ya da 'Africano' adıyla anılan mermerleri, Roma İmparatorluğu'nun mimari süslemelerinde ve meclis binasının döşemesinde kullanıldı. Öte yandan şarap tanrısı Dionysos’a adanan ve Hermogenes’e atfedilen tapınağın da uzun bir inşa sürecinin ardından Roma İmparatoru Hadrian döneminde genişletildiği anlaşıldı.
2026 kazılarında yeni buluntular ve yazıtlar
2026 yılı çalışmalarında Tanrıça Roma ve Augustus Tapınağı çevresinde yürütülen kazılarda ise batı uzun kenarı ele alındı. Tapınak çevresinde yeni anıt kaideleri belirlenirken, meydandaki daha eski yapılardan sökülerek temel taşı olarak kullanılan mimari bloklar üzerinde 13 yeni yazıt tespit edildi. Bu yazıtlar arasında Büyük İskender’in komutanlarından Parmenion’un adının yanı sıra yabancı yargıçlara ilişkin kararlar da yer aldı.
Aynı tapınakta Roma İmparatoru Hadrian’ın yakın çevresinde bulunan Antinoos’a ait insan boyutlarındaki mermer portre de Anadolu’daki benzer örnekler arasında önemli bir buluntu olarak kayda geçti.
