Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, geliştirdiği dijital takip sistemiyle bacaları düzenli olarak denetleyerek yangın ve zehirlenme risklerini ortaya çıkmadan önlüyor. Hayata geçirilen uygulama sayesinde hem can ve mal güvenliği korunuyor hem de baca kaynaklı yangınlarda dikkat çekici bir düşüş sağlanıyor.

İtfaiye Dairesi Başkanlığı, önleyici faaliyetler kapsamında yangın riskini ortadan kaldırmak ve olası zehirlenmelerin önüne geçmek için baca temizlik işlemlerine devam ediyor.

Teknoloji hayat kurtarıyor

Olası baca kaynaklı yangın ve zehirlenmelerin önüne geçmek amacıyla İtfaiye Dairesi Başkanlığı, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile ortaklaşarak bir yazılım programı geliştirdi. Yazılım sayesinde Diyarbakır’daki tüm işletmeler ve konutlar dijital bir harita üzerinde bir araya getirildi. Sistem, sadece bir veri tabanı olmanın ötesinde; tıpkı bir “yaşam nöbetçisi” gibi çalışıyor.

İşletmeler için restoran ve lokantalar gibi yoğun baca kullanımı olan iş yerlerinde 3 ayda bir, fırınlarda 6 ayda bir, kömür ve odun kullanılan konutlarda ise yılda 1 kez yapılması gereken temizlik zamanları sistem tarafından otomatik olarak takip ediliyor.

Süreç nasıl işliyor?

Yurttaşların temizlik takvimini unutma ihtimaline karşı sistem, ilgili hane veya iş yeri sahibine otomatik bilgilendirme SMS’i gönderiyor. Bu hatırlatmanın ardından İtfaiye Dairesi bünyesindeki uzman “Baca Amirliği” ekipleri devreye girerek profesyonel temizlik ve denetim sürecini başlatıyor.

Odak noktası, insan ve güvenlik

Bu çalışmanın temelinde iki kritik hedef yer alıyor: Yangın riskini sıfırlamak. Bacalarda biriken yağ ve kurum tabakaları, küçük bir kıvılcımla büyük çatı yangınlarına dönüşebiliyor. Ekipler, bu yakıt kaynağını henüz parlamadan temizleyerek yangın vb. tehlikelerin önüne geçiyor.

Sessiz tehlikeye karşı koruma: Tıkanıklık nedeniyle geri tepen dumanın yol açtığı karbonmonoksit zehirlenmeleri, bu sistemli temizlik sayesinde bir risk olmaktan çıkıyor.

İhmal değil, tedbir

Büyükşehir Belediyesi, kurduğu bu dijital denetim mekanizmasıyla yurttaşları sadece yangın anında kurtarmayı değil, o yangının hiç çıkmamasını sağlamayı amaçlıyor. Müdahale eden değil, önleyen bir sistemle mal kayıplarının da önüne geçiliyor.

Yazılım sonrası baca yangınlarında düşüş yaşandı

Sistem devreye girmeden önce 2024-2025 yılları arasında 18 aylık zaman aralığında baca kaynaklı 264 yangın olayına müdahale eden ekipler, geliştirilen yazılım programı sonrasında 10 aylık zaman diliminde 36 baca yangınına müdahalede bulundu.

Konuya dair bilgi veren İtfaiye Eğitim Şube Müdürü İhsan Gezer, İtfaiye Yönetmeliğinde baca temizliğinin itfaiyenin asli görevleri arasında olduğunu belirterek, baca temizlik hizmetinden lokantalar, restoranlar, iş yerleri ve aynı zamanda bacalı konutların yararlandığını söyledi.

Baca temizliğiyle olası yangın felaketlerinin önüne geçtiklerini vurgulayan Gezer, sistem kurulmadan önce bu temizliğin iş yerlerinin başvurusu ile gerçekleştiğini, bunu daha sistematik bir hale getirmek için yazılım programı geliştirdiklerini ifade etti.

Sisteme kentte baca kullanan tüm iş yerleri dahil edildi

Sistem dahilinde Diyarbakır il sınırları içerisinde ve kırsal ilçelerde baca kullanan tüm iş yerlerini kayıt altına aldıklarını kaydeden Gezer, ayrıca kömür veya odun kullanan haneleri de sisteme tanımladıklarını belirtti.

‘Lokantalar 3 ayda, fırınlar 6 ayda bir baca temizliği yapıyor’

Gezer, oluşturdukları sistemle lokantalarda 3 ayda bir, fırınlarda 6 ayda bir ve konutlarda yılda bir baca temizliğini zorunlu hale getirdiklerini; temizlik sonrası tarihin sisteme girildiğini ve bir sonraki temizlik zamanı geldiğinde iş yerleri ile konutlara otomatik SMS gönderildiğini, ardından ekiplerin temizlik için harekete geçtiğini ifade etti.

‘Bu işi sistemli, programlı bir şekilde yürütmekte kararlıyız’

Sistemin devreye girmesiyle baca yangınlarında ciddi bir düşüş yaşandığına dikkat çeken Gezer, “2025 yılında bu sistemi kurduktan sonra baca yangınlarında ciddi bir düşüş yaşandı. Biz bunu daha sistemli bir şekilde ilerletmeye karar verdik. Zabıta Daire Başkanlığımızı da işin içine katarak temizlikten kaçınan iş yerlerine ve konutlara cezai bir sistem uygulamaya başladık. Olası felaketlerin önüne geçmek için bu işi sistemli, programlı bir şekilde yürütmeye kararlıyız” dedi.

‘Mantalite, can ve mal kaybını sıfıra indirgemek’

Sistemle baca yangınlarından kaynaklanabilecek can ve mal kayıplarını sıfıra indirmeyi hedeflediklerini dile getiren Gezer, “Çok üzücü olaylar yaşamıştık. Daha önce baca yangınlarından kaynaklı çatı yangınları çıkmıştı. Bu çatı yangınlarında yaralanan arkadaşlarımız ve yurttaşlarımız olmuştu. Bu programdaki ana mantalite şu: Can ve mal kaybını sıfıra indirmek. İleriki süreçte bunu geliştirerek sürdüreceğiz” diye konuştu.

‘Sistemde kayıtlı 1036 iş yeri var’

Sisteme kayıtlı 1036 iş yerinin bulunduğunu aktaran Gezer, bunlardan 673’ünün lokanta, 363’ünün fırın ve 12’sinin de bina olduğunu belirtti. Gezer, “Diyarbakır genelinde bacası olan tüm işletmeleri ve konutları sisteme yüklemiş durumdayız. Yıl içerisinde bunların temizliğini yapıyoruz ve baca yangınlarında ciddi bir düşüş yaşadık. Şimdi bu sistemi daha da geliştirmek için çalışıyoruz” dedi.

‘Verilen hizmetten gayet memnunuz’

Diyarbakır’da yeme-içme sektöründe faaliyet yürüten işletme sahibi Emrullah Omar, baca temizliğini sürekli belediye ile birlikte yürüttüklerini ve verilen hizmetten memnun olduklarını söyledi.

Daha önce baca temizliğinin 6 ayda bir yapıldığını, artan risklerden dolayı zaman aralığının 3 aya düşürüldüğünü belirten Omar, “Her 3 ayın sonunda zaten bize belediyeden resmi mesaj geliyor. Bu tarihte bacanız temizlenecek diye. Geldikleri zaman da en iyi şekilde bacalarımızı temizleyip gidiyorlar” dedi.

Bunun dışında kendisine ait özel bir baca temizleyicisinin olduğunu belirten Omar, onun da belirli periyotlarda bacanın iç kısmını temizlediğini, dış kısmının ise İtfaiye ekipleri tarafından temizlendiğini ifade etti.

‘Bacalar zamanında temizlenmediğinde yüksek risk oluşturur’

Omar, işletmelerinde kebap ocağı ve fırın için ayrı bacalar kullandıklarını, tek baca olması durumunda riskin daha yüksek olacağını belirterek, özellikle yağlı olan kebap ocağı bacasında tutuşma ihtimalinin daha fazla olduğunu; temizliklerin zamanında yapılmaması halinde yangın riskinin ciddi şekilde arttığını ve bunun hem iş yerine hem de bina sakinlerine zarar verebileceğini ifade etti.

‘Maliyette artış olmasına rağmen risk azaldı’

Baca temizliği yapıldığında kendilerini daha güvende hissettiklerini belirten Omar, “Biliyoruz ki bacada temizlik yapılmış, daha rahatız o konuda. Önceden 6 ayda birdi. Tabii yılda iki defa olunca maliyet daha az oluyordu. Şimdi yılda 4 defaya çıkarıldı. Maliyet olarak biraz artış oldu ister istemez. Ama önemli değil. Çünkü sizi büyük bir yükten ve büyük bir sorumluluktan kurtarıyorlar. O yüzden temizlik her zaman şart. Bu konuda fiyata bakmamak lazım” diye konuştu.

Muhabir: Nejdet Işık