İzmir’in ilk yerleşim alanlarından biri olan Smyrna Antik Kenti’nde (Bayraklı Höyüğü) yürütülen arkeolojik kazılar, binlerce yıl önceki kent yaşamına ilişkin önemli bulgular ortaya koyuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle Ege Üniversitesi adına yürütülen ve İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2014 yılından bu yana desteklenen çalışmalar, kentin mimarisinden üretim kültürüne uzanan geçmişini aydınlatıyor.
Milattan önce 7. yüzyılda gelişen şehir planı; birbirini dik kesen sokaklar, farklı işlevlere ayrılmış yapı alanları, atık su kanalları ve harç kullanılmadan inşa edilen savunma duvarlarıyla dikkat çekiyor. Kazılarda 2019 yılında bulunan yaklaşık 406 gramlık gümüş takı hazinesi ise yerleşimin erken dönemlerdeki üretim ve ticaret yaşamına ışık tutuyor.
Bayraklı Kazı Başkanı, Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aylin Ümit Erdem, milattan önce 7. yüzyıldan itibaren gelişmiş bir şehir planının varlığına dikkat çekerek, ana caddeleri dik kesen ara sokaklardan oluşan ve günümüz şehir planlamasını hatırlatan bir ızgara planlı yerleşim modelinin söz konusu olduğunu belirtti. Antik kentin önemli ulaşım akslarından Athena Caddesi'nin milattan önce 7. yüzyıldan 4. yüzyılın sonlarına kadar aynı aks üzerinde kullanıldığı ifade edildi.
Kazılarda farklı dönemlere tarihlenen üç savunma duvarı evresi belirlenirken, taş blokların arasında harç veya beton kullanılmadan, taşların birbirine kilitlenmesiyle oluşturulan duvar örme teknikleri tespit edildi. Ayrıca evlerin içinden geçen atık su kanalları, anıtsal giriş kapısındaki rampalı yolun altında yer alan büyük su kanalı ve teras duvarları antik altyapı sistemine dair veriler sundu.
Erken Tunç Çağı tabakalarında bir yapının taban köşesindeki çömleğin içinde bulunan spiral yüzükler, alın bantları ve granül tekniğiyle yapılmış takılardan oluşan gümüş hazine, dönemin maden işçiliğine ve ekonomik ilişkilerine ışık tutuyor. Bunun yanı sıra tarım, hayvancılık, dokumacılık faaliyetlerine ve deniz ürünlerinin tüketildiğine dair izler de kazı buluntuları arasında yer alıyor.
Dünya edebiyatının önemli isimlerinden Homeros’un milattan önce 8. yüzyılda Smyrna’da yaşadığı aktarılırken, 2026 yılı kazılarında ise yerleşimin kuruluşuna ve savunma sistemine ilişkin yeni verilerin ortaya konulması amaçlanıyor.
